مصلحت به عنوان یکی از مهم ترین اصول عقلایی و فقهی در نظام سیاسی اسلام، نقش کلیدی در تنظیم روابط داخلی و خارجی ایفا می کند. در نظام اسلامی، مصلحت به عنوان مبنایی پویا و تطبیق پذیر، در خدمت تأمین اهداف کلان شریعت همچون حفظ دین، جان، مال، نسل و عقل قرار دارد و در شرایط پیچیده و متغیر جهانی، راهکاری برای پیوند اصول ثابت اسلامی با مقتضیات زمان به شمار می آید. این پژوهش با تمرکز بر این پرسش که «مصلحت چه جایگاهی در روابط دیپلماتیک نظام اسلامی دارد؟» به تبیین جایگاه و کارکرد مصلحت در دیپلماسی و سیاست خارجی از منظر فقه اسلامی می پردازد. سوالات فرعی این پژوهش شامل بررسی «معیارهای مصلحت در روابط خارجی از منظر اسلام» و «نمونه های فقهی از مصلحت ورزی در احکام روابط خارجی» است. در پاسخ، روشن می شود که معیارهایی چون حفظ عزت اسلامی، استقلال، حفظ منافع ملت و امت اسلامی و دفع مفسده، چارچوب سنجش مصلحت در مناسبات خارجی را تشکیل می دهند. همچنین، نمونه های تاریخی چون صلح حدیبیه، نامه نگاری پیامبر اسلام با سران کشورها، و روابط مالی و حقوقی حکومت اسلامی با دیگر کشورها نشان دهنده رویکرد عقل گرایانه و مصلحت محور اسلام در روابط خارجی است. یافته ها حاکی از آن است که مصلحت در فقه سیاسی شیعه، به ویژه با تبیین نقش ولی فقیه و نهادهایی مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام، جایگاهی نهادینه یافته و می تواند راهنمایی مؤثر برای اتخاذ تصمیمات سیاست خارجی متوازن و دینی باشد.

ورزش همواره در روابط دیپلماتیک و بین الملل به عنوان قدرت نرم برای تحقق اهداف بین المللی کشورها مدنظر بوده است. بررسی تاریخ ظهور رشته های ورزشی غیربومی در ایران بازگوکننده حقایق زیادی درمورد نحوه ورود و دلایل ظهور آن ها در ایران است. این تحقیق کیفی حاوی نگرشی تاریخی است که با استفاده از روش اسنادی و مصاحبه اسمی انجام شد. جامعه موردمطالعه در بخش مطالعه اسنادی همه اسناد، مقالات، کتب و گزارش های تاریخی مرتبط با تاریخچه و اتفاقات مرتبط با ظهور رشته های غیربومی در ایران بود که به طور تمام شمار مدنظر قرار گرفت (تعداد=70). در بخش مصاحبه، صاحب نظران و محققان آشنا با حوزه تاریخ ورزش ایران ابتدا به صورت هدفمند انتخاب شدند و سپس با استفاده از نمونه گیری گلوله برفی با آن ها مصاحبه شد و درنهایت با رسیدن به اشباع نظری (تعداد=19) مصاحبه ها به اتمام رسید. نتایج نشان داد که از بین عوامل موجود ورود رشته های ورزشی به ایران، ایرانیان از فرنگ برگشته و اتباع خارجی از مهم ترین عوامل ظهور این رشته ها در ایران بودند و در جایگاه بعد، مراودات اقتصادی، سیاسی و ورزشی اهمیت داشتند و در ترویج و توسعه رشته های خارجی از طریق اتباع خارجی و روابط بین الملل عواملی چون تبلیغات و بازاریابی، توسعه فرهنگ بیگانه، توسعه ساختاری و توسعه اقتصادی ورزش های غیربومی، مهم ترین شیوه های ماندگاری و توسعه این رشته ها بودند. با توجه به الگوی مشابه ظهور این رشته ها در بسیاری از کشورها، به نظر می رسد سیاست های پنهانی در دیپلماسی کشورها برای استفاده از ورزش به عنوان قدرت نرم برای تحقق اهداف سیاسی در کشورهای میزبان مدنظر بوده است.

یکی از مهم ترین مسیرهای حمل و نقل زمینی در منطقه قفقاز، کریدور زنگزور است که جمهوری آذربایجان را از طریق ارمنستان به نخجوان و ترکیه متصل و زمینه را برای ارتباط آسیا، اروپا و خاورمیانه با یکدیگر فراهم می سازد. کریدور زنگزور نقطه عطفی در تحولات ژئوپلیتیکی منطقه اوراسیا به شمار می آید و بر ترتیبات و معادلات ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک این منطقه اثرگذار است. پرسش اصلی مقاله حاضر این است که کریدور زنگزور چه تأثیری بر منافع ملی ایران در قفقاز جنوبی دارد؟ با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی این فرضیه مورد بررسی قرار گرفت که تشکیل کریدور «زنگزور» تأثیرات منفی اقتصادی، سیاسی، ژئوپلیتیکی بر منافع ملی  جمهوری اسلامی ایران مانند فقر ژئوپلیتیکی، کاهش قدرت چانه زنی نسبت به ترکیه و آذربایجان و تهدید توازن قدرت منطقه ای به ضرر ایران در قفقاز جنوبی دارد. بر اساس نظریه توازن قوا، یافته های پژوهش نشان می دهد که ایران در مسیر توازن قوا با ترکیه و روسیه در منطقه، می بایست نسبت به تثبیت مسیر جایگزین زنگزور و ایجاد کارگروه سه جانبه با ترکیه و جمهوری آذربایجان، نهایی سازی مسیر رشت - آستارا برای خنثی سازی انگیزه های حمایتی روسیه، احیای نقش توازن گر در منطقه قفقاز و جلوگیری از اتحاد ترکیه، آذربایجان و گرجستان برای بی اثر کردن مسیرهای ترانزیتی کشورمان اقدام کند و با ایجاد کریدورهای جایگزین، از بازگشت گزینه استفاده از زور برای اشغال استان سیونیک ارمنستان و بازگشایی کریدور زنگزور از این مسیر، ممانعت کرده و بر توافقات اخیر خود با باکو مبنی بر اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان از داخل جمهوری اسلامی ایران تأکید نماید. بنابراین این کریدور می تواند باعث تخلیه ظرفیت های ژئوپلیتیکی ایران شود و ایران را از بسیاری از مسیرهای ترانزیتی محروم کند.

در شبکه های چند رابطه ای مطالعه انتخاب های همزمان یا چندگانه و تبادل انتخاب ها از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این مقاله با بررسی سوابق در ادبیات موضوعی، به مطالعه شبکه متشکل از دو رابطه تجارت و دیپلماسی پرداخته می شود و ضمن گزارش نتایج به دست آمده از اعمال روش های محققان پیشین در مجموعه داده های تحقیق حاضر، روش جدیدی در تحلیل ساختار پیشنهاد شده است. در این روش مدل بلوکی احتمالی برازنده چندگانگی و تبادل، به دلیل وجود معنادار انتخاب های همزمان و تبادل انتخاب ها در شبکه تجارت و دیپلماسی اتخاذ شده است. نتایج حاصل از به کارگیری این روش، به طور مشخص نشان داد ساختار اجتماعی متضمن چندگانگی و تبادل، مبین چهار الگوی رفتاری در شبکه تجاری و دیپلماتیک است: تجارت متاثر از میزبانی دیپلماتیک، تجارت متاثر از فعالیت دیپلماتیک، دیپلماسی متاثر از صادرات و دیپلماسی متاثر از واردات.

افزایش قدرت نظامی و نفوذ سیاسی چین در شرق آسیا باعث ایجاد نگرانی و سوءظن در میان برخی از همسایگان آن و ایالات متحده شده است. به ویژه قاطعیت فزاینده پکن بر حق حاکمیت و حقوق دریایی در دریای چین جنوبی به عنوان یک چالش جدی برای کشورهای منطقه و قدرت های ذی نفع تلقی می شود. از این رو، ترس کشورهای حوزه پیرامونی این دریا از محاصره توسط چین موجب شده تا این کشورها خواستار نقش فعال تر واشنگتن در معادلات منطقه برای ایجاد موازنه در برابر تهدیدات فزاینده چین شوند. بدین ترتیب، سؤال اصلی پژوهش این است که روابط دیپلماتیک آمریکا با کشورهای ساحلی دریای چین جنوبی چگونه منجر به کاهش قدرت چین در این منطقه می شود؟ مفروض پژوهش این است که آمریکا از طریق توسعه روابط دیپلماتیک با کشورهای ساحلی دریای چین جنوبی و با ایجاد ادراک تهدید نسبت به حضور چین و شکل دادن به رقابت تسلیحاتی در دریای جنوبی، زمینه کاهش نفوذ چین در دریای چین جنوبی را فراهم می آورد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که توسعه روابط واشنگتن با کشورهای همسایه چین در دریای چین جنوبی، ضمن محاصره و انزوای چین، منجر به کاهش قلمروی قدرت و نفوذ دریایی پکن در دریای چین جنوبی و آب های اطراف خواهد شد که این امر، می تواند باعث تحول قدرت و شکل گیری معادلات سیاسی به نفع واشنگتن و هم پیمانان آن در شرق آسیا شود. این اقدامات واشنگتن ریشه در به تصور کشیدن چهره­ای تهدیدآمیز از پکن برای کشورهای منطقه و بین الملل دارد. نوشتار حاضر به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته و اطلاعات و داده های لازم را از مقالات و منابع اینترنتی جمع آوری کرده است.

اسلام دین جهانی و حضرت محمد صلی الله علیه و آله آخرین سفیر الهی است. فلسفه تشریع اسلام و بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله، دعوت و هدایت انسان ها به کمال نهایی (توحید) است. دیپلماسی فعال و رعایت حقوق دپیلماتیک انجام این رسالت را منطقی تر و امکان پذیرتر می نماید. مقاله حاضر ضمن بازشناسی مفاهیم مرتبط و تحلیل نظری دیپلماسی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به نقش آن در توسعه دیپلماسی و حقوق دیپلماتیک می پردازد. اقدامات الهام بخش پیامبر صلی الله علیه و آله در این زمینه از نوادر تاریخ است. به نظر می رسد به رغم پندار کسانی که دیپلماسی و حقوق دیپلماتیک را محصول تمدن غرب می دانند این بحث خاستگاه دینی داشته و از مهم ترین آموزه های اسلام به شمار می آید.

این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر دوسویه امنیت سایبری بر روابط دیپلماتیک و تجاری ایران و ارمنستان، از چارچوب نظری ترکیبی (رئالیسم، نهادگرایی لیبرال و نظریه اعتماد) بهره می برد. یافته ها نشان می دهد امنیت سایبری به عنوان عاملی دوگانه هم چالش آفرین و هم فرصت ساز عمل می کند. از یک سو، شکاف فاحش در بلوغ سایبری دو کشور (اختلاف 25 رتبه ای در شاخص ارزیابی جامع اتحادیه بین المللی مخابرات، تحریم های فناوری علیه ایران، محدودیت دسترسی به سخت افزارهای امنیتی پیشرفته؛ و تهدیدات فرامرزی) افزایش چهل درصدی حملات تهدید مداوم پیشرفته (  نوعی حمله سایبری تحت شبکه است که یک شخص احراز هویت نشده می تواند برای مدت زمان زیادی به صورت ناشناس به شبکه دسترسی پیدا کند) به زیرساخت های مشترک در 2021، همکاری را مختل کرده اند. از سوی دیگر، همکاری های عملیاتی مانند پروژه کابل نوری با رمزنگاری کوانتومی  و پلتفرم پرداخت "بریم پی" مبتنی بر بلاکچین  نه تنها نیازهای ارتباطی و مالی را پاسخ داده اند؛ بلکه با ایجاد سرمایه اعتمادی  به تقویت روابط کمک کرده اند. نقش سازمان همکاری شانگهای  به عنوان بستر نهادی کلیدی، با فراهم آوردن مکانیسم هایی مانند بانک اطلاعات تهدیدات منطقه ای و استانداردسازی پاسخ به حوادث، همکاری را تسهیل نموده است. با این حال، مداخلات قدرت های فرا منطقه ای این پویایی را پیچیده کرده اند: تحریم های آمریکا دسترسی به فناوری را محدود می کند، فشار روسیه برای نصب سخت افزارهای نظارتی در ارمنستان نگرانی های امنیتی ایران را افزایش داده و پیشنهاد های چین تحت «راه اندازی دیجیتال» با چالش ناسازگاری استانداردها روبروست. پژوهش حاضر ثابت می کند که موفقیت آتی این همکاری مستلزم سه راهبرد است: 1) تدوین موافقت نامه دوجانبه امنیت سایبری برای رفع خلأهای حقوقی، 2) توسعه استانداردهای بومی مقاوم در برابر تحریم (الگوریتم های رمزنگاری مشترک)، و 3) بهره گیری حداکثری از ظرفیت های نهادی. این الگو می تواند به چارچوبی پیشرو برای همکاری های سایبری جنوب-جنوب در شرایط تحریمی تبدیل گردد.

از دل فرهنگ مهمان نوازی ایرانی در عصر صفوی آداب، تعارفات و تشریفاتی درباری به در آمد که پایه ی شکل گیری تشریفات دیپلماتیک ایران وقت شد. با این وجود، جزییات این آداب و آیین ها شاید به علت آشنایی، معمول یا کم اهمیت بودن برای انسان ایرانی، کمتر در گزارش های تاریخی فارسی مکتوب و مدون شده و ریز آن را باید در منابع غیرایرانی خصوصاً سفرنامه های اروپاییان قرون 15 تا 18 میلادی جست و جو کرد که تشریفات ایرانی برایشان تازگی و در نوشته هایشان بازتاب داشته است. بر این اساس، در پژوهش حاضر تلاش شد تا تشریفات مذکور با تکیه بر نوشتار سفرنامه نویسان اروپایی گردآوری و دسته بندی شود؛ آداب باریایی مهمانان و هیأت های دیپلماتیک به حضور شاه ایران شامل تعیین زمان و مکان باریابی، رعایت تجملات باریابی، حق تقدم و اولویت در باریابی، شیوه های احترام به شاه و تعیین جایگاه نشستن مهمانان در مراسم بار، نحوه دریافت پیشکشی و اهدای خلعتی و کسب اجازه برای مرخصی، بخشی از این فرهنگ تشریفات دیپلماتیک در ایران عصر صفوی است که با دوره های تاریخی پیش از آن تفاوت بسیار دارد. این تشریفات به پیدایش عناوین و مناصب مهماندار و مهماندارباشی در دربار صفوی انجامید که صاحبان آن وظیفه داشتند مراتب ادب و احترام دربار ایران را از بدو ورود تا هنگام خروج از کشور، در حق مهمانان خارجی و اعضای هیأت های دیپلماتیک به جای آورند. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.